Jan Mertens

Checklist van de bladhaantjes (Coleoptera: Chrysomelidae) van El Salvador

Bladhaantjes, een keverfamilie, zijn een taxonomisch complexe maar economisch relevante groep. Veel soorten binnen deze familie zijn pestsoorten op gewassen. Toch is de kennis over de verspreiding van deze soorten in vele regio’s zoals de tropen heel beperkt. Bovendien is het in vele landen niet evident om een staalname-campagne te organiseren. Historische collecties uit musea zijn een waardevol startpunt bij het invullen van soortenkennis van een bepaalde regio.

In het koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN) te Brussel ontdekte BINCO een grote collectie bladhaantjes uit El Salvador van wijlen Jan Bechyné, een befaamd wetenschapper die historisch veel onderzoek deed naar deze familie. Bechyné leefde van 1920 tot 1973 en na het behalen van zijn doctoraat in 1948 werkte hij onder andere in het natuurhistorisch museum te Praag, het museum G. Frey en het KBIN. In 1959 vertrok hij met zijn vrouw Bohumila op reis naar Centraal en Zuid Amerika waar hij onder andere werkte in El Salvador en eindigde in Venezuela. Samen met zijn vrouw schreef hij 188 publicaties over bladhaantjes, werken die tot op heden nog zeer relevant zijn. De collectie van Bechyné in het KBIN bestaat uit 18 volle insectendozen en werd in de periode juni – september 2017 gedigitaliseerd door BINCO. In deze collectie bevinden zich 2.797 specimens van in totaal 89 soorten. BINCO koppelde deze soortdata met records uit de literatuur om zo tot een checklist te komen van de bladhaantjes van El Salvador.

Op dit moment zijn er 420 soorten gekend van El Salvador waarvan er 33 konden worden toegevoegd door dit digitalisatieproject. Met deze studie creëert BINCO een nieuwe basis voor onderzoek naar Centraal-Amerikaanse bladhaantjes.

De resultaten werden gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift ZooKeys en kan hier worden gelezen.


Verspreiding en identificatie van graanhaantjes in Vlaanderen

Graanhaantjes, een genus binnen de bladhaantjes (Coleoptera: Chrysomelidae – Oulema spp.) zijn welgekende pestsoorten van graangewassen in het noordelijk halfrond. Door zeer kleine verschillen in morfologie tussen de soorten in dit genus blijft soort identificatie een uitdaging. Aangezien deze soorten een differentiële fenologie kunnen hebben en dus de datum van bestrijding afhankelijk is van de dominante soort, is het nochtans belangrijk om de soortsamenstelling te kennen. Hierdoor kan ook worden gezocht naar selectieve controlestrategieën zonder een overdaad aan pesticiden te gebruiken.

BINCO bestudeerde mee de verspreiding en soortsamenstelling van graanhaantjes in Vlaanderen. De soortsamenstelling in graanvelden werd bemonsterd overheen drie opeenvolgende jaren. We vonden drie soorten die frequent aanwezig zijn; O. melanopus, O. duftschmidi en O. obscura. Door middel van discriminantanalyse toonde we aan dat deze soorten vrij betrouwbaar geïdentificeerd kunnen worden op basis van metingen van lichaamsdelen (zoals lengte en breedte van het dekschild), maar dat controle aan de hand van genitaliënstructuur nog steeds wenselijk is.

De populatie-densiteiten waren zeer variabel binnen en tussen jaren. Dit zal gerichte controle vermoeilijken en vereist een adequaat grote en spatiaal en temporeel gespreide staalname.

De resultaten van dit project werden gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Environmental Entomology en kunnen hier worden bekeken.

Foto: Hilde Christiaens, dit project werd gefinancierd door VLAIO-LA


Boek: Orchids of the Maltese Islands - een beschrijvende veldgids

In 2016 startten BINCO en Greenhouse Malta het Malta Biodiversity Initiative (MABIMO). MABIMO streeft naar het opstellen van een gestandaardiseerd biodiversiteitmonitoringsnetwerk op de Maltese eilanden. Via dit netwerk zullen we de nodige informatie kunnen verzamelen om na te gaan welke soorten op de eilanden aanwezig zijn, waar ze voorkomen en hoe de populaties evolueren in de tijd om zo de verschillende soortgroepen gericht te kunnen beschermen indien nodig.

MABIMO werd opgestart met de monitoring van een selectie soortgroepen, waarvan de orchideeën er één zijn.  Vrijwilligers werden ingeschakeld bij het verzamelen van verspreidingsgegevens van orchideeën om zo de basis te leggen voor het opstellen van een rode lijst van bedreigde soorten in Malta.

Het boek ‘Orchids of the Maltese Islands - a descriptive guide’, geschreven door Stephen Mifsud in samenwerking met Greenhouse en BINCO, is een product van dit ‘citizen science’ project en kan beschouwd worden als een zeer waardevolle bijdrage aan de actuele kennis van de orchideeën van Malta. Deze veldgids omvat alle gekende soorten orchideeën van de Maltese eilanden waarvan enkele tot dusver onbekend voor deze eilandengroep. Naast gedetailleerde morfologische beschrijvingen en identificatiesleutels aangevuld met fotomateriaal, bevat het boek ook informatie over verspreiding, morfologische variatie, geschiedenis, bloeiperiode, gekende bestuivers etc.

Als je ooit van plan bent om Malta te bezoeken in de lenteperiode, dan kan dit boek een waardevolle gids zijn om je te helpen bij het op naam brengen van de vele prachtige soorten orchideeën die bloeien op de Maltese eilanden.

Het boek kan online besteld worden bij grotere verkopers van veldgidsen zoals NHBS en BDL.


Intensification of forest for coffee production affects mammals in Ethiopia

Onze verontschuldigingen, dit bericht is alleen beschikbaar in het Engels.


Een nieuwe soort boktor van Cusuco National Park – Honduras

Cusuco National Park ligt in het noordwesten van Honduras in de Sierra del Merendón en bestaat voornamelijk uit nevelwoud. Zoals het geval in grote delen van Honduras vormt ontbossing ook hier een grote bedreiging voor de biodiversiteit, waaronder vele endemische soorten. De beschrijving van nieuwe soorten zoals Derobrachus cusucoensis, een charismatische nieuwe soort boktor, draagt bij aan de ecologische valorisatie van het gebied.

Derobrachus cusucoensis is zelfs voor een boktor een indrukwekkende verschijning en komt vaak af op de lichtvallen die gebruikt worden als deel van de jaarlijkse multisoorten-monitoring door Operation Wallacea. BINCO werkt samen met Operation Wallacea in hun projectgebieden en specialiseert zich daar in het documenteren van de kleinere en minder bestudeerde soortgroepen. Het doel is om deze elementaire soortgegevens op verschillende niveaus in te zetten om unieke ecosystemen zoals de nevelwouden van Cusuco beter te kunnen beschermen. De soort werd beschreven in het wetenschappelijke tijdschrift Zootaxa en kan hier worden bekeken.


Nieuwe publicatie: Gebruik van compactcamera’s in digitalisatieprojecten

In het kader van een digitalisatieproject in het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen ontwikkelden we onze eigen methodiek om digitalisatie van specimens van museumcollecties te vergemakkelijken.  Daarbij waren de twee belangrijkste vereisten dat het een relatief goedkope én snelle methode moest zijn. Dit bleek mogelijk door het gebruik van een compactcamera met ‘focus stacking’ functionaliteit. Dit betekent dat er meerdere foto's van het object genomen worden, met bij iedere foto een andere scherptediepte instelling, waardoor het mogelijk is om één foto te maken die geheel scherp is doordat alle foto's samengevoegd worden. De ontwikkeling van een kwalitatieve maar goedkope methode is belangrijk omdat musea vaak te kampen hebben met een tekort aan personeel en middelen om bij te benen met het digitaliseren van hun collectiemateriaal. Onze digitalisatiemethode wordt op dit ogenblik ingezet in project Chrysomel’ID met de hulp van verschillende waardevolle vrijwilligers.

De resultaten van ons onderzoek werden gepubliceerd in het open access journal ZooKeys. De PDF van het artikel kan je ook vinden op onze publicatiepagina.


Twee nieuw beschreven spinnensoorten uit Oeganda en Madagaskar

BINCO leden ontdekten en beschreven twee spinnensoorten nieuw voor de wetenschap onder leiding van Rudy Jocqué, specialist in Afrikaanse spinnen. De eerste op Mount Elgon, een dode stratovulkaan op de grens van Oeganda en Kenia, een andere soort op Madagaskar in het zeer biodiverse Mahamavo bos aan de noordwestkust van het eiland. Koen Vanderhaegen gaf de nieuwe soort de naam Dusmadiores elgonens, naar de vulkaan waar de spin ontdekt werd. De beschrijving werd gepubliceerd in het wetenschappelijk vakblad Zootaxa. De tweede soort, een spectaculaire witte wolfspin, werd reeds in 2012 in Madagaskar ontdekt door Merlijn Joqcué en later in 2016 verzameld door Siel Wellens in samenwerking met Operation Wallacea. Deze soort was talrijk aanwezig op witte zandstranden van enkele binnenmeertjes. De inspiratie voor de naam, Ocyale ghost, werd ingegeven door het felwitte uiterlijk met een knipoog naar de grote witte schrikwolf uit de serie Game of Thrones . Deze soort werd beschreven in het wetenschappelijk vakblad European journal of Taxonomy.


Vijfde beestige BINCO Quiz

De vijfde editie van de BINCO Quiz is in aantocht! Deze zal plaatsvinden op 3 december in de Elizabethrefter in het Heilig Hart instituut te Heverlee (zelfde locaties als de vorige edities). Inschrijven kan door je teamnaam (max. 5 personen, 20 euro per team) door te mailen naar bincovzw@gmail.com. Deze quiz wordt georganiseerd ten voordele van onze werking, lopende en toekomstige projecten. Start om 19.30u!